Δελτίο Τύπου
Την Τετάρτη 10 Ιούνη ο Περιβαλλοντικός και Κοινωνικός Σύλλογος – Πρωτοβουλία Ερεσού και ο Φυσιολατρικός και Ανθρωπιστικός Σύλλογος – Ηλιαχτίδα Μανταμάδου, με τη στήριξη της Ομάδας αναβίωσης πανηγυριών Μανταμάδου, καταθέσαμε από κοινού Υπόμνημα – Μηνυτήρια Αναφορά στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Μυτιλήνης σχετικά με όσα συμβαίνουν σχεδόν τρεις μήνες πια πάνω στην Λέσβο στο ζήτημα του αφθώδη πυρετού.
Το Υπόμνημα θα κατατεθεί επίσης στον Δήμο Δυτικής Λέσβου, στον Δήμο Μυτιλήνης, στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου και την Διεύθυνση της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας, και στα Υπουργεία Εσωτερικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Πρόκειται για τους αρμόδιους Φορείς που έχουν συνολικά διαχειριστεί όλη την κατάσταση του αφθώδη πυρετού στην Λέσβο με ολέθρια εγκληματικές επιπτώσεις στην τοπική οικονομία, στο περιβάλλον και στην κοινωνική συνοχή των κοινοτήτων του νησιού μας. Τέλος θα κοινοποιηθεί επίσης και στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία…
Στην Μηνυτήρια παρουσιάζουμε όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που δείχνουν ότι οι αρμόδιοι φορείς είχαν πλήρη γνώση της ανάγκης πρόληψης και προστασίας του νησιού από τον αφθώδη πυρετό. Κι όμως δεν έκαναν απολύτως τίποτα ούτε στο κομμάτι της ενημέρωσης των κτηνοτρόφων αλλά ούτε και στο κομμάτι της πρόληψης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η αποτυχία της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας να εντοπίσει τον αφθώδη πυρετό πάνω στο νησί καθ’ όλο το 2025, αλλά ακόμη και κατά το δίμηνο πριν τις 15 Μάρτη του 2026 παρόλο που είχε αρχικά εντοπιστεί κρούσμα αφθώδη σε βοοειδή ήδη από τις 15 Γενάρη. Την ίδια στιγμή η διαδικασία οχύρωσης του νησιού εξακολουθεί να είναι εγκληματική αφού σήμερα από την μία οι πύλες εισόδου Πέτρας, Πλωμαρίου σε πολίτες και οχήματα από Τουρκία παραμένουν χωρίς απολυμαντικές τάφρους, τα δε λιμάνια που συνδέονται με την Λέσβο είναι επίσης ανοχύρωτα.
Ζητάμε επίσης να διερευνηθεί το γεγονός ότι καθ’ όλη την διάρκεια που έπρεπε να γίνει πρόληψη και προστασία του νησιού, αλλά και μετά τον εντοπισμό του 1ου κρούσματος δεν υπήρξε καμία διαδικασία ενεργοποίησης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης όπως το να απευθυνθούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον έλεγχο της Νόσου του Αφθώδους Πυρετού {The European Commission for the Control of Foot-and-Mouth Disease (EuFMD)}, η οποία μάλιστα, στην επίσημη ιστοσελίδα της, αναφέρεται σε συγκεκριμένη εργαλειοθήκη μέτρων, τόσο για την πρόληψη, όσο και για τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Όπως επίσης ζητάμε να διερευνηθεί το γιατί δεν απευθύνθηκαν στην ΕΕ για στήριξη στην διαχείριση του αφθώδη πυρετού. Θυμίζουμε ότι η ΕΕ συγχρηματοδοτεί κτηνιατρικά μέτρα έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο του προγράμματος για την ενιαία αγορά για νόσους όπως ο αφθώδης πυρετός (FMD). Αυτά περιλαμβάνουν επιλέξιμες δαπάνες που σχετίζονται με την αποζημίωση των ιδιοκτητών για τη θανάτωση των ζώων τους σε πληγείσες εκμεταλλεύσεις και τον καθαρισμό και την απολύμανση των πληγεισών εγκαταστάσεων. Η Επιτροπή είναι έτοιμη να ενεργοποιήσει αμέσως την τράπεζα αντιγόνων της ΕΕ για τον αφθώδη πυρετό και να αποστείλει δόσεις εμβολίων στην Ελλάδα μόλις ζητηθεί από τις ελληνικές αρμόδιες αρχές για την έναρξη επείγοντος εμβολιασμού.
Ευθύνες ζητάμε να διερευνηθούν και στο θέμα της υποστελεχωμένης Κτηνιατρικής Υπηρεσίας καθώς η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου ενώ είχε την δυνατότητα, δεν υπέβαλε αιτήματα πρόσληψης μόνιμων κτηνιάτρων για τις υπηρεσίες κτηνιατρικής των ΠΕ Λήμνου και Λέσβου στο πλαίσιο των ΕΠΠ των ετών 2021-2025. Η Κτηνιατρική Υπηρεσία παραμένει υποστελεχωμένη μέχρι και σήμερα.
Η ανυπαρξία σχεδίου για την πρόληψη και την κτηνιατρική και υγειονομική θωράκιση του νησιού αναδεικνύεται και στο πόρισμα της αποστολής εμπειρογνωμόνων της Ε.Ε. στη Λέσβο για τη νόσο του αφθώδους πυρετού, (FMD Expert Mission to Lesvos-EU VET Initiative,24– 27 March 2026) η οποία δημοσιεύθηκε στις 22-23 Απριλίου του 2026 και την οποία επίσης αναφέρουμε αναλυτικά.
Η μηνυτήρια αναφορά θέτει ερωτήματα και για τις καθυστερήσεις στην διαδικασία της δειγματοληψίας. Ρωτάμε επίσης για ποιους λόγους, δεν επιτρέπουν στους κτηνοτρόφους, να λάβουν κατά τη στιγμή της δειγματοληψίας και οι ίδιοι δείγμα αίματος και να το αποστείλουν σε εξίσου έγκυρα εργαστήρια, δημόσια ή ιδιωτικά τα οποία οι αρμόδιοι θα ορίσουν, προκειμένου να τηρείται η απόλυτη διαφάνεια αλλά και η ταχύτητα ως προς τον εργαστηριακό έλεγχο των δειγμάτων, καταπατώντας έτσι βάναυσα το δικαίωμα στην προστασία της περιουσίας τους.
Ερωτήματα και διερεύνηση ευθυνών ζητάμε και για όσα έγιναν στην διαχείριση του νωπού γάλακτος και του κρέατος. Βάσει δηλαδή ποιας εκτίμησης του κινδύνου, όπως προβλέπεται στην ευρωπαϊκή και κοινοτική νομοθεσία και βάσει ποιων στοιχείων αποφασίστηκαν τόσο αυστηρά μέτρα απαγορεύσεων και διακίνησης.
Κεντρικά επίσης στην μηνυτήρια θέτουμε το πρόβατο της φυλής Λέσβου. Το οποίο εντάσσεται στην κατηγορία του αυτόχθονου ζωικού γενετικού υλικού αλλά δεδομένου της έλλειψης σωστού και αποτελεσματικού μηχανισμού για τη διαχείριση της επιζωοτίας του αφθώδους πυρετού και των μέτρων θανάτωσης των ζώων, δίχως να λαμβάνονται τα ενδεδειγμένα μέτρα βιοασφάλειας αλλά και μετριασμού ή αποκλίσεων από τα μέτρα θανάτωσης, έχει πλέον αντικειμενικά τεθεί σε επισφαλή κατάσταση, με την αντικειμενική ευθύνη των αρμοδίων αρχών.
Τέλος ζητάμε να διερευνηθεί για ποιον ακριβώς λόγο δεν καθίσταται αναγκαίος ο στοχευμένος εμβολιασμός με εμβόλια τύπου DIVA (Differentiating Infected from Vaccinated Animals) για την προστασία της φυλής προβάτου Λέσβου αλλά και του ζωικού κεφαλαίου γενικότερα. Την ίδια στιγμή μάλιστα που ένα άλλο κράτος μέλος της ΕΕ η Κύπρος εφαρμόζει προστατευτικό εμβολιασμό εδώ και μήνες με θετικά αποτελέσματα στην καταπολέμηση του αφθώδη πυρετού.
Ζητάμε δηλαδή να μας εξηγηθεί από τους αρμόδιους επισήμως αρχικά, πώς η Κυπριακή Δημοκρατία, με μικρότερο προϋπολογισμό από την Ελλάδα και προφανώς με λιγότερο προσωπικό, καταφέρνει να εμφανίζει τέτοια κινητοποίηση και ετοιμότητα του μηχανισμού της, στοχοπροσήλωση στις επιστημονικές μεθόδους, πλήρη αξιοποίηση του συνόλου των εργαλείων αντιμετώπισης της ΝΑΠ, που διατίθενται από την Ε.Ε., αλλά και πλήρη σεβασμό, διαφάνεια και διάθεση για ενημέρωση των ευρισκόμενων σε κίνδυνο κτηνοτρόφων του νησιού. Ενώ οι αρμόδιοι για την διαχείρισή του αφθώδη στην Λέσβο σχεδόν 3 μήνες ύστερα από την επιβεβαίωση του πρώτου κρούσματος στο νησί (ενώ αυτά είχαν ήδη εμφανιστεί από τον Ιανουάριο του 2026), παλεύουν ακόμη να ολοκληρώσουν και να αποτυπώσουν κλινικά την επιδημιολογική εικόνα για τη ΝΑΠ σε ένα μικρότερο σε μέγεθος νησί. Για να μην μιλήσουμε για την δήθεν κατάρτιση ενός μακρόπνοου σχεδίου για την ανασυγκρότηση και αναβάθμιση του κτηνοτροφικού τομέα της Λέσβου, με ορίζοντα δεκαετίας, που για την ώρα το μόνο που περιλαμβάνει είναι τον αφανισμό μας και την οικονομική μας καταστροφή.
Ενημερώνουμε τέλος ότι αυτή είναι η πρώτη μας νομική ενέργεια για την εγκληματική διαχείριση του Αφθώδη πυρετού στην Λέσβο αλλά δεν είναι η τελευταία. Οι ευθύνες θα διερευνηθούν εις βάθος. Ως σύλλογοι της Λέσβου θα παλέψουμε συλλογικά και στην βάση, με κάθε μέσο ενάντια στον αφανισμό της Κτηνοτροφίας και της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας την οποία επιχειρούν να επιβάλουν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα με την βίαιη αλλαγή οικονομικού μοντέλου στο νησί μας. Όχι για τις ανάγκες και την ευημερία της τοπικής κοινωνίας αλλά για τις ανάγκες της δικής τους κερδοφορίας.
Ηλιαχτίδα Μανταμάδου – Φυσιολατρικός Ανθρωπιστικός Σύλλογος.
Πρωτοβουλία Ερεσού – Περιβαλλοντικός Κοινωνικός Σύλλογος.
